Bu makale, Türkiye'de uygulamaya konulması planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) temel özelliklerini, amacını ve mevcut durumunu özetlemektedir. İkinci basamak emeklilik sistemi olarak tasarlanan TES, mevcut Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sistemini tamamlayarak çalışanlara emeklilik döneminde ek gelir ve finansal güvence sağlamayı hedeflemektedir.

Sistemin 1 Nisan - 30 Haziran 2026 tarihleri arasında yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Katılım, otomatik katılım sistemi kapsamında olan 4/A (işçi) ve 4/C (memur) statüsündeki çalışanlar için geçerli olacak, 4/B (Bağ-Kur) kapsamındaki çalışanları ise kapsamayacaktır.

TES, çalışan, işveren ve devletin belirli oranlarda yapacağı nakdi katkıların, çalışanın bireysel hesabında ve tercih ettiği emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilmesi esasına dayanmaktadır. Bu yapı, çalışanların emeklilikte oluşacak gelir kaybını telafi etmeyi ve yaşam standartlarını korumayı amaçlamaktadır.

Katkı payı oranları, sisteme katılımın zorunluluğuna ilişkin nihai kurallar, fon yönetimi detayları ve olası vergi avantajları gibi kritik konular, henüz yayımlanmamış olan ilgili mevzuatın netleşmesiyle kesinlik kazanacaktır. TES, SGK emekliliğini etkilemeyecek; bireyler, 60 yaşına geldiklerinde SGK'dan aldıkları aylığa ek olarak ikinci bir emekli aylığını TES'ten alabileceklerdir.

--------------------------------------------------------------------------------

1. Sistemin Tanımı ve Amacı

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), Türkiye'nin mevcut birinci basamak emeklilik sistemini (SGK) desteklemek üzere tasarlanmış ikinci basamak bir emeklilik sistemidir.

• Temel Amaç: Emeklilik döneminde ortaya çıkan gelir kaybını telafi etmek, çalışanlara ek bir emeklilik geliri sunmak ve bu yolla finansal güvence sağlamaktır.
• İşleyiş Prensibi: Çalışan, işveren ve devlet tarafından, çalışanın bireysel hesabına yapılan nakdi katkıların biriktirilmesi ve bu birikimlerin emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilmesi üzerine kuruludur.
• Nihai Hedef: Çalışanların bireysel tasarruflarını artırarak emeklilikte daha yüksek bir gelire sahip olmalarını ve yaşam standartlarını korumalarını sağlamaktır.

2. Yürürlük ve Kapsam

Sistemin hayata geçirilme takvimi ve kapsayacağı kitle net olarak belirlenmiştir.

• Yürürlüğe Giriş Tarihi: Sistemin 1 Nisan 2026 ile 30 Haziran 2026 tarihleri arasında uygulanmaya başlaması planlanmaktadır.
• Katılımcı Profili: TES, otomatik katılım sistemi kapsamında olan çalışanları hedeflemektedir.
  • Dahil Olanlar: Hem özel sektörde çalışan 4/A'lı (işçi) personel hem de 4/C statüsündeki devlet memurları sistemin kapsamındadır.
  • Dahil Olmayanlar: 4/B statüsündeki (Bağ-Kur'lu) çalışanlar bu sistemin dışında tutulmuştur.

3. Sistemin İşleyiş Mekanizması

TES'in operasyonel yapısı otomatik katılım, üçlü katkı payı ve bireysel fon yönetimi üzerine inşa edilmiştir.

• Katılım Süreci:
  • Kapsamdaki çalışanlar, çalıştıkları işyeri aracılığıyla sisteme otomatik olarak dahil edilecektir.
  • Çalışanların, sisteme dahil olduktan sonra belirli bir süre içinde katılımı onaylama veya sistemden çıkma hakkı bulunacaktır. Ancak bu süreçle ilgili nihai detaylar mevzuatla netleşecektir.
• Katkı Payı Yapısı:
  • Sistem, çalışan, işveren ve devlet katkısı olmak üzere üçlü bir finansman modeline dayanmaktadır.
  • Bu katkıların oranları ve ayrıntıları henüz kesinleşmemiştir ve ilgili mevzuatın yayımlanmasıyla açıklığa kavuşacaktır.
• Fon Yönetimi:
  • Çalışanların bireysel hesaplarında biriken katkılar, emeklilik yatırım fonlarına yönlendirilir.
  • Çalışanlar, birikimlerinin hangi fonlarda ve ne oranda değerlendirileceğini kendi tercihlerine göre belirleme hakkına sahip olacaktır.
  • Yatırımların getirileri, emeklilik döneminde ek gelir olarak çalışana geri dönecektir. Fon yönetimine ilişkin detaylar da mevzuatla netleşecek konular arasındadır.

4. Mevcut Emeklilik Sistemi ile Entegrasyonu

TES, mevcut SGK sistemini ortadan kaldıran veya değiştiren bir yapı değildir; aksine onu tamamlayıcı bir rol üstlenir.

• Bağımsız Yapı: TES, SGK kapsamındaki emeklilik durumunu veya haklarını hiçbir şekilde etkilemez. İkinci bir emeklilik geliri olarak konumlandırılmıştır.
• Çift Emeklilik Hakkı:
  • Çalışan, yasal emeklilik yaşına geldiğinde SGK'dan emekli aylığını almaya hak kazanacaktır.
  • Ayrıca, 60 yaşını doldurduğunda TES kapsamında biriktirdiği fonlardan ikinci bir emekli aylığı almaya başlayacaktır.
  • Bu iki emekli aylığı, herhangi bir kesinti veya oransal azalma olmaksızın aynı anda alınabilecektir.

5. Belirsizlikler ve Beklenen Düzenlemeler

Sistemin ana hatları belli olmakla birlikte, işleyişe dair birçok kritik detayın kesinleşmesi için ilgili mevzuatın yayımlanması beklenmektedir. Henüz netlik kazanmamış başlıca konular şunlardır:

• Katkı Payı Oranları: Çalışan, işveren ve devletin yapacağı katkıların kesin yüzdeleri.
• Zorunluluk ve Cayma Hakkı: Otomatik katılımın zorunluluğuna ilişkin nihai kurallar ve çalışanların sistemden çıkış (cayma) hakkını kullanma süresi ve koşulları.
• Fon Yönetimi Detayları: Çalışanların seçebileceği fon türleri ve fonlar arası dağılım kuralları.
• Vergi Avantajları: Sisteme yapılan katkılara uygulanacak olası vergi teşviklerinin kapsamı ve detayları.

Sıtkı BOZKURT

Mali Müşavir